Was Sadat ongelovig?

Anwar Sadat, voormalig president van Egypte, nam het initiatief tot vredesbesprekingen met Israël. Daarop werd hij in 1981 vermoord door een radicale islamitische groep. Volgens zijn moordenaars was hij een ongelovige, en het had geen zin compromissen te sluiten met ongelovigen. De ontzetting over deze moord was groot in Egypte. Om de mensen te overtuigen van de juistheid van hun motieven schreef een van de moordenaars (Abd al-Salam Farag) een document, getiteld De verwaarloosde plicht. Hierin legde hij uit dat de moslims die liever een voorbeeld namen aan de vreedzame periode van de Profeet in Mekka ongelijk hadden. De Profeet zou toen al hebben gezegd dat hij kwam om het zwaard te brengen. Moord was kwalijk, maar ongeloof en verdeeldheid (zoals Sadat creëerde) was erger (Koran 2:191). Het verlof om tegen ongelovigen te strijden, was al verleend aan de Profeet tijdens zijn Mekkaanse periode, volgens Koranvers 22:39: 'Aan hen die beoorloogd worden is [de strijd] toegestaan..' Ook wordt verwezen naar de verzen 2:191, 2:193 en 2:217, waarin gelovigen worden aangespoord tegen ongelovigen te strijden. In deze verzen wordt het versperren van Gods weg als ernstiger verklaard dan het doden tijdens de heilige maanden. Abd al-Salam werd in 1982 opgehangen vanwege zijn aandeel in de moord op Sadat.

'Zeg: ...

'Zeg: "Wij geloven in God en in wat op ons is neergezonden en in wat op Ibrahiem, Isma'il, Ishaak, Ja'koeb, en de stammen is neergezonden en in wat Moesa, Isa en de profeten is gegeven van de kant van hun Heer. Wij maken geen enkel verschil tussen hen en aan Hem hebben wij ons overgegeven'" (Koran 3:84)

Met het vorige vers ('Er is geen dwang in de godsdienst') en dit vers maakt men in het Westen vaak de blits in debatten over verdraagzaamheid tussen religies. Het is natuurlijk prachtig dat de islam de boodschap van Jezus (Isa) en Mozes (Moesa) en alle andere Bijbelse profeten en stamvaders als ware religies erkent en geen enkel verschil tussen hen zegt te maken. Wat kun je je nog meer wensen voor de verdraagzaamheid tussen verschillende geloven? Logischerwijs zou je dan verwachten dat de islam alle profeten en hun boodschappen evenveel waardeert als de Profeet Mohammed en zijn boodschap, aangezien de Koran verklaart: 'Wij maken geen enkel verschil tussen hen..' Dit zou de islam werkelijk een voorsprong in verdraagzaamheid hebben gegeven boven andere geloven die alle claimen de enige ware godsdienst te zijn.

'Er is geen dwang in de godsdienst' (Koran 2:256)

Deze zin komt uit de Koran en wordt vaak aangehaald om de vrijheid van godsdienst in de islam te beargumenteren. Het wordt vaak gebruikt door liberale of niet-praktiserende moslims die zelf willen bepalen in hoeverre ze aan bepaalde (vermeende) plichten, zoals het dragen van een hoofddoek, het bidden of het vasten in de maand Ramadan, wensen te voldoen. Het idee is dat het aan de gelovige zelf is om de vermeende plichten wel of niet toe te passen. Een gebed dat met tegenzin wordt uitgevoerd, komt immers niet uit het hart en mocht hij of zij daarmee toch in overtreding zijn, dan is het aan God alleen om dit te beoordelen en niet aan familieleden of aan een geestelijke autoriteit. Men gelooft dat er voor elke overtreding een straf zal zijn in het hiernamaals, zoals er voor elke goede daad een beloning zal zijn, en dat de uiteindelijke balans tussen de goede en slechte daden bepaalt of iemand in de hemel of in de hel komt. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat deze liberale visie niet wijdverbreid is onder moslims. Er zijn zelfs landen waar mensen worden gestraft wanneer ze niet bidden, vasten of een sluier dragen, zoals Saudi-Arabië en Iran.

Wat betekent islam?

Islam is de naam die de jongste van de drie monotheïstische godsdiensten heeft gekozen voor zichzelf en betekent letterlijk 'onderwerping' of 'overgave'. Veel moslims zeggen dat het 'vrede' betekent, wat in het Arabisch 'salaam' is. Hoewel het woord vrede ook aan dezelfde woordstam is ontleend, zijn de meeste moslimgeleerden het erover eens dat 'onderwerping' of 'overgave' de juiste vertaling is. In vroege westerse geschriften over de islam werden moslims meestal mohammedanen genoemd, de volgelingen van Mohammed. Moslims zelf maken bezwaar tegen deze benaming omdat het klinkt alsof Mohammed hun God zou zijn, terwijl ze hem eerder zien als de boodschapper van God. In vele Koranteksten wordt de religie 'De Islam' genoemd en deze is ontstaan in de zevende eeuw op het Arabische schiereiland, een gebied dat even groot is als India, Pakistan en Bangladesh samen en voornamelijk bestaat uit woestijn. Ook in de tijd van Mohammed was dit gebied erg dunbevolkt.

Koran 2:99

'Wij hebben toch duidelijke tekenen naar jou neergezonden. Alleen de verdorvenen geloven er niet in.'


(Koran 2:99)
Mohammed woonde in Mekka, een stad op het kruispunt van belangrijjke handelsroutes naar het noorden (Syrië en Mesopotamië, dat nu Irak heet) en naar het zuiden (Jemen en Ethiopië). Handel was dus een belangrijke bron van inkomsten voor de Mekkanen. Een andere belangrijke bron van inkomsten werd gevormd door de heilige plaatsen van de Arabische godsdiensten, waarvan het centrale heiligdom, de Kaäba, ook in Mekka was gesitueerd. Jaarlijks werd er een jaarmarkt en een bedevaart van bedoeïenen uit heel Arabië in en bij Mekka gehouden. Zodoende bestond er een rijke klasse die er, volgens de islamitische bronnen, een verdorven en corrupte levensstijl op na hield en een grote groep armen en slaven die nauwelijks kon overleven. De oorspronkelijke missie van Mohammed was de Mekkanen ervan te overtuigen hun vele goden en godinnen op te geven en hun verdorven gedrag te hervormen, door de ware God te aanbidden.